ปลูกมันสำปะหลัง ให้หัวใหญ่ แป้งดี ต้องเริ่มจากดินร่วนที่ไม่มีดินดานกั้นราก ใช้ท่อนพันธุ์สะอาดจากต้นที่ไม่เป็นโรค ปักตอนดินยังชื้น คุมวัชพืชให้อยู่ในช่วง 3 เดือนแรก ใส่ปุ๋ยตามค่าดินและตามช่วงอายุ โดยเน้นโพแทสเซียมช่วงลงหัว แล้วรอขุดเมื่อต้นอายุถึง ไม่รีบขุดก่อนแป้งเต็ม
ต้นเดือนพฤศจิกายนแบบนี้ ฝนเริ่มซา หลายพื้นที่ในภาคอีสานและภาคตะวันออกกำลังเตรียมแปลงลงมันรอบปลายฝน ดินยังมีความชื้นพอให้ท่อนพันธุ์แทงราก แต่ต้นอ่อนต้องเจอหน้าแล้งต่อทันที การเตรียมตัวให้ดีตั้งแต่วันแรกจึงสำคัญมาก
บทความนี้จะพาไปดูทีละขั้น ตั้งแต่ทำไมหัวถึงใหญ่หรือเล็ก เลือกฤดู เตรียมดิน คัดท่อนพันธุ์ ระยะปลูก ไทม์ไลน์ดูแล 0-12 เดือน การใส่ปุ๋ย ศัตรูที่ต้องเฝ้าดู ไปจนถึงเก็บเกี่ยว และเช็กลิสต์แก้ปัญหาท้ายบทความ
1. ปลูกมันสำปะหลัง ให้หัวใหญ่ ต้องทำอะไรบ้าง (สรุปสั้น)
หัวใหญ่ไม่ได้มาจากปุ๋ยอย่างเดียว แต่มาจากการดูแลให้ครบ 6 เรื่องนี้ตลอดรอบปลูก
- ดินร่วน ระบายน้ำดี ไม่มีดินดาน ให้รากมีที่ขยายเป็นหัว
- ท่อนพันธุ์สะอาด จากต้นสมบูรณ์ ไม่มีอาการใบด่าง
- ปักตอนดินมีความชื้น ให้ท่อนงอกและตั้งตัวเร็ว
- คุมวัชพืชช่วง 3 เดือนแรก ช่วงที่ต้นยังสู้หญ้าไม่ได้
- ใส่ปุ๋ยตามค่าดินและตามช่วงอายุ เน้นโพแทสเซียมช่วงลงหัว
- เก็บเกี่ยวตามอายุที่เหมาะ ไม่ขุดเร็วจนแป้งยังไม่เต็ม
2. หัวมันสำปะหลังใหญ่หรือเล็ก ขึ้นกับอะไร
หัวมันสำปะหลังใหญ่หรือเล็ก ขึ้นกับว่ารากมีที่ขยายไหม ใบสร้างอาหารได้เต็มที่ไหม และต้นได้อาหารสมดุลหรือเปล่า เพราะหัวมันก็คือรากที่ต้นส่งแป้งลงไปเก็บไว้นั่นเอง
2.1 รากที่จะกลายเป็นหัวต้องมีที่ให้ขยาย
ดินดาน คือชั้นดินแน่นๆ ที่อยู่ใต้รอยไถ เกิดจากรถไถวิ่งทับที่ระดับเดิมซ้ำทุกปี รากแทงผ่านได้ยาก หัวจึงสั้น แบน หรือบิดงอ
นอกจากนี้ น้ำฝนยังซึมผ่านชั้นนี้ไม่ได้ ทำให้น้ำขังในร่อง เสี่ยงหัวเน่าอีกด้วย
หัวมันสำปะหลังคือรากที่สะสมแป้ง ดินยิ่งร่วนและลึก หัวยิ่งมีที่ให้ขยายตัว
2.2 ช่วง 3 เดือนแรกตัดสินผลผลิต
ช่วงแรกต้นมันโตช้า ใบยังไม่คลุมร่อง วัชพืชจึงแย่งน้ำ แย่งปุ๋ย และแย่งแสงได้ง่าย ถ้าปล่อยหญ้ารกช่วงนี้ ต้นจะแคระ และเข้าระยะลงหัวแบบไม่สมบูรณ์ ซึ่งแก้ย้อนหลังได้ยาก
2.3 ต้นงามเกินไปไม่ได้แปลว่าหัวใหญ่
ถ้าใส่ปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินไป ต้นจะเร่งสร้างใบและลำต้น จนส่งแป้งลงหัวได้น้อย เห็นต้นสูงใบเขียวเข้มแต่ขุดแล้วหัวเล็ก หลักการคือปุ๋ยต้องสมดุลตามที่ดินขาด ไม่ใช่ใส่ยูเรียเยอะไว้ก่อน

3. ปลูกมันสำปะหลังช่วงไหนดี: ต้นฝนกับปลายฝน
ปลูกได้ทั้งสองรอบ โดยทั่วไปเกษตรกรไทยนิยมปลูกช่วงต้นฝน (ราวเมษายน-พฤษภาคม) และช่วงปลายฝน (ราวตุลาคม-พฤศจิกายน) เดือนที่เหมาะจริงขึ้นกับฝนในแต่ละพื้นที่ แนะนำให้เช็กคำแนะนำของ กรมวิชาการเกษตร หรือเกษตรอำเภอประกอบ
3.1 ข้อดีและข้อควรระวังของแต่ละฤดู
| ฤดูปลูก | ข้อดี | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| ต้นฝน | ต้นได้น้ำต่อเนื่อง โตเร็วช่วงแรก | วัชพืชขึ้นเร็วมาก ต้องคุมหญ้าถี่ และระวังน้ำขังในที่ลุ่ม |
| ปลายฝน | วัชพืชน้อยกว่า งานคุมหญ้าเบาลง | ต้นอ่อนต้องผ่านหน้าแล้ง เสี่ยงไรแดงและเพลี้ยแป้ง ต้องปักตอนดินยังชื้น |
3.2 ปลูกรอบปลายฝน (ช่วงนี้) ต้องเตรียมอะไรเพิ่ม
- เตรียมดินให้เสร็จก่อนดินแห้งแข็ง
- ปักท่อนตอนดินยังชื้น ลองกำดินดู ถ้าจับเป็นก้อนได้ถือว่าใช้ได้
- ปักท่อนพันธุ์ให้ลึกพอที่จะเจอความชื้น
- วางแผนเดินสำรวจแปลงตลอดหน้าแล้ง เพื่อเฝ้าไรแดงและเพลี้ยแป้ง
- ถ้ามีแหล่งน้ำเสริม ให้เตรียมไว้ช่วยต้นช่วงแล้งจัด
4. เตรียมดินก่อนปลูกมันสำปะหลัง
เตรียมดินดีคือครึ่งหนึ่งของหัวใหญ่ เป้าหมายคือดินร่วน ลึก ระบายน้ำดี และมีอินทรียวัตถุพอ ดูภาพรวมเพิ่มได้ที่ วิธีปรับสภาพดินก่อนปลูกให้ดินร่วนซุย
4.1 ส่งดินวิเคราะห์ก่อน
กรมพัฒนาที่ดิน มีบริการวิเคราะห์ดิน สอบถามได้ที่สถานีพัฒนาที่ดินจังหวัด ผลจะบอกค่า pH (ความเป็นกรด-ด่าง) อินทรียวัตถุ และธาตุอาหาร N-P-K
เก็บดินหลายจุดทั่วแปลงที่ระดับความลึกของรอยไถ คลุกรวมกันแล้วส่งตรวจ รู้ว่าดินขาดอะไร จะใส่ปุ๋ยตรงจุดและลดต้นทุนได้
4.2 ไถดะ ไถแปร และไถระเบิดดินดานเมื่อไหร่ควรทำ
ไถดะเพื่อพลิกดินและตากดินฆ่าวัชพืช จากนั้นไถแปรเพื่อย่อยดินให้ร่วน ส่วนการไถระเบิดดินดาน (ไถสิ่ว หรือ subsoiler) ให้ทำเมื่อเจอชั้นดินแน่นจริง
วิธีเช็กง่ายๆ คือขุดหลุมดูหรือใช้เหล็กเส้นแทงลงดิน ถ้าเจอชั้นแข็งใต้รอยไถ แปลว่ามีดินดาน ไม่จำเป็นต้องทำทุกปี และควรทำตอนดินไม่แฉะเกินไป
ดินดานคือศัตรูเงียบของมันสำปะหลัง เพราะทำให้หัวขยายลงลึกไม่ได้และทำให้น้ำขังในร่อง
4.3 ยกร่องในพื้นที่น้ำขัง
มันสำปะหลังไม่ชอบน้ำขัง ถ้าแปลงเป็นที่ลุ่มหรือดินระบายน้ำช้า ให้ยกร่องปลูก ช่วยให้รากหายใจได้และลดความเสี่ยงหัวเน่า
4.4 เพิ่มอินทรียวัตถุ: ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก พืชปุ๋ยสด
ใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักก่อนไถแปร ปลูกพืชปุ๋ยสด เช่น ปอเทือง แล้วไถกลบ และไถกลบเศษซากพืชแทนการเผา จะช่วยให้ดินร่วนและอุ้มน้ำดีขึ้น อ่านเพิ่มเรื่อง ดินร่วนคืออะไร ทำไมพืชชอบ
ถ้าดินแข็งหรือเสื่อมจากการปลูกซ้ำหลายปี ตัวช่วยเสริมคือสารปรับปรุงดินอย่าง โกรว์วิน่า บูส (Growina Boost) ใช้ร่วมกับการไถและการเพิ่มอินทรียวัตถุ ไม่ใช่ใช้แทน รายละเอียดอยู่ในหัวข้อ 12 ส่วนใครปลูกหมุนเวียนกับข้าวโพด ดู คู่มือปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ให้ฝักใหญ่ ประกอบได้
5. เลือกพันธุ์และเตรียมท่อนพันธุ์ให้งอกดี
ท่อนพันธุ์ที่ดีต้องมาจากพันธุ์ที่เหมาะกับพื้นที่ ต้นแม่สมบูรณ์ และสะอาดปลอดโรค เพราะถ้าเริ่มจากท่อนไม่ดี ดูแลดีแค่ไหนก็ได้หัวไม่เต็มที่
5.1 เลือกพันธุ์รับรองที่เหมาะกับพื้นที่และตลาด
พันธุ์ที่เกษตรกรรู้จักกันดี เช่น ระยอง 72, เกษตรศาสตร์ 50 และห้วยบง 80 แต่ละพันธุ์ต่างกันทั้งความเหมาะกับชนิดดินและความอ่อนแอต่อโรคใบด่าง ก่อนเลือกควรเช็กพันธุ์แนะนำล่าสุดกับกรมวิชาการเกษตร (ศูนย์วิจัยพืชไร่ระยอง) หรือโรงงานรับซื้อในพื้นที่
5.2 คัดต้นพันธุ์และตัดท่อนพันธุ์
ข้อมูลจาก เกษตรไร่นา แนะนำแนวทางไว้ดังนี้
- คัดจากต้นสมบูรณ์ อายุประมาณ 8-14 เดือน
- ลำต้นสด ไม่คดงอ ไม่มีร่องรอยโรคหรือแมลง
- ตัดท่อนยาวประมาณ 15-20 ซม. ให้มีประมาณ 7-10 ตา
- ใช้มีดคมและสะอาด ไม่ให้ท่อนช้ำหรือแตก
ตัดแล้วควรเก็บในที่ร่ม ไม่วางตากแดด และรีบนำไปปลูก
5.3 ท่อนพันธุ์สะอาด ด่านแรกกันโรคใบด่าง
โรคใบด่างมันสำปะหลัง (Cassava Mosaic Disease) เกิดจากเชื้อ Sri Lankan cassava mosaic virus แพร่ได้ทั้งทางท่อนพันธุ์ที่ติดเชื้อ และทางแมลงหวี่ขาวยาสูบ (Bemisia tabaci) ห้ามเอาท่อนพันธุ์จากแปลงที่พบอาการใบด่างเด็ดขาด
ท่อนพันธุ์ที่ติดเชื้อใบด่างจะพาโรคเข้าแปลงตั้งแต่วันแรก การคัดท่อนสะอาดจึงเป็นวิธีป้องกันที่ถูกและได้ผลที่สุด อ่านต่อที่ โรคใบด่างมันสำปะหลังและการคัดท่อนพันธุ์สะอาด
6. วิธีปักท่อนพันธุ์และระยะปลูก
ตัวอย่างจาก บทความความรู้ของเจียไต๋ แนะนำให้ปักท่อนตั้งตรง ลึกประมาณ 1 ใน 3 ของความยาวท่อน ระยะระหว่างแถว 1.20 เมตร ระหว่างต้น 80 ซม. และปลูกเป็นแถวตรงเพื่อให้กำจัดวัชพืชง่าย
ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างประกอบ ระยะที่เหมาะจริงขึ้นกับพันธุ์ ความอุดมสมบูรณ์ของดิน และเครื่องจักรที่ใช้ ควรเทียบกับคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรหรือเกษตรอำเภอ
6.1 ปักตรง ปักเอียง หรือปักนอน
ปักตรงเป็นวิธีที่แหล่งข้างต้นแนะนำ ส่วนปักเอียงหรือวางนอน บางพื้นที่ใช้ตามเครื่องปลูกและความชื้นดิน กฎสำคัญคือ ต้องให้ตาชี้ขึ้นเสมอ ห้ามปักกลับหัว เพราะท่อนที่กลับหัวจะงอกช้าหรือไม่งอก
ถ้าปลูกมันสำปะหลัง รอบปลายฝน ให้ปักทันทีหลังเตรียมดิน ตอนดินยังชื้น ไม่ควรเว้นจนดินผิวหน้าแห้ง
6.2 ระยะปลูกแปลงใหญ่และการวางแถวให้รถเข้าได้
แปลงใหญ่ควรวางระยะแถวให้พอดีกับล้อรถไถเล็กหรือเครื่องพ่น วางแถวตรงและสม่ำเสมอ จะช่วยให้งานคุมหญ้า ใส่ปุ๋ย และขุดหัวง่ายขึ้นมาก
6.3 ปลูกซ่อมเมื่อไหร่
เดินตรวจหลุมที่ไม่งอกภายในเดือนแรก แล้วปลูกซ่อมให้เร็วที่สุด ต้นที่ซ่อมช้าเกินไปจะโตไม่ทันเพื่อนและถูกบังแสง

7. ดูแลมันสำปะหลังแต่ละช่วงอายุ (ไทม์ไลน์ 0-12 เดือน)
มันสำปะหลังแบ่งการดูแลได้ 5 ช่วง คือ ตั้งตัว สร้างต้นและใบ ลงหัว สะสมแป้ง และเตรียมเก็บเกี่ยว แต่ละช่วงมีงานที่ต้องทำต่างกัน สรุปได้ตามตารางนี้
| ช่วงอายุ | ต้นกำลังทำอะไร | งานที่ต้องทำ | สิ่งที่ต้องเฝ้าดู |
|---|---|---|---|
| 0-1 เดือน | งอก แทงราก ตั้งตัว | ปักตอนดินชื้น คุมวัชพืช ตรวจหลุมเพื่อปลูกซ่อม | ท่อนไม่งอก ท่อนเน่า ดินแห้งเกิน |
| 1-3 เดือน | สร้างต้นและใบ รากเริ่มขยาย | กำจัดวัชพืช ใส่ปุ๋ยครั้งที่ 1 ช่วง 35-45 วัน | วัชพืช อาการใบด่าง แมลงหวี่ขาว |
| 3-6 เดือน | ลงหัว (ระเบิดหัว) | กำจัดวัชพืชก่อน แล้วใส่ปุ๋ยครั้งที่ 2 ช่วง 70-90 วัน เน้นโพแทสเซียม | เพลี้ยแป้ง ไรแดงช่วงแล้ง |
| 6-8 เดือน | สะสมแป้งลงหัว | ไม่รบกวนรากโดยไม่จำเป็น รักษาใบไว้ให้นานที่สุด | ใบร่วงจากแล้งหรือไรแดง น้ำขัง |
| 8-12 เดือน | หัวโต แป้งเต็ม | สุ่มขุดดูหัว เช็กเปอร์เซ็นต์แป้ง วางแผนขุดและขนส่ง | ฝนชุกช่วงขุด หัวเน่า |
7.1 อายุ 0-1 เดือน: งอกและตั้งตัว
ช่วงนี้ท่อนใช้อาหารที่สะสมในตัวเองเพื่อแทงรากและแตกยอด สิ่งสำคัญคือความชื้นดินและแปลงที่สะอาด ถ้าใช้ยาคุมวัชพืชก่อนงอก ให้อ่านฉลากและใช้ตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด
7.2 อายุ 1-3 เดือน: สร้างต้นและใบ ช่วงสำคัญที่สุดของการคุมวัชพืช
ต้องกำจัดวัชพืชให้แปลงสะอาด แล้วใส่ปุ๋ยครั้งแรกช่วง 35-45 วันหลังปลูก ตามคำแนะนำจากบทความของเจียไต๋ ใบที่สมบูรณ์ช่วงนี้คือโรงงานผลิตแป้งในอนาคต
ถ้าต้นอ่อนเจอแล้งหรือโตไม่ทัน อาหารเสริมพืชทางใบอย่าง โกรว์วิน่า (Growina) ที่มีกรดอะมิโน 22 ชนิดและฟลาโวนอยด์ เป็นตัวเสริมช่วยเรื่องรากและใบ ใช้ควบคู่กับปุ๋ยหลัก ไม่ใช่ใช้แทน
7.3 อายุ 3-6 เดือน: ระยะลงหัว (ระเบิดหัว)
เป็นช่วงที่ต้นเริ่มส่งแป้งลงราก ทำให้หัวขยายเร็ว สื่อ เทคโนโลยีชาวบ้าน นำเสนอประสบการณ์เกษตรกรว่าช่วงอายุ 4-6 เดือนต้นจะสะสมแป้งลงหัวเต็มที่ ช่วงนี้ต้องกำจัดวัชพืชก่อนใส่ปุ๋ยครั้งที่ 2 ช่วง 70-90 วัน
7.4 อายุ 6-8 เดือน: สะสมแป้ง
ใบยิ่งอยู่ได้นาน แป้งยิ่งลงหัวมาก งานหลักคือรักษาใบ เฝ้าไรแดงและเพลี้ยแป้งที่ทำให้ใบร่วง และระวังน้ำขังในร่อง
7.5 อายุ 8-12 เดือน: เตรียมเก็บเกี่ยว
สุ่มขุดดูขนาดหัว เช็กเปอร์เซ็นต์แป้งกับโรงงานหรือลานมัน แล้ววางแผนแรงงานและรถขนให้พร้อม เพื่อขุดแล้วส่งได้ทันที
8. ใส่ปุ๋ยมันสำปะหลังกี่ครั้ง ใส่ช่วงไหน
โดยทั่วไปแบ่งใส่ 2 ครั้ง คือ ครั้งที่ 1 ช่วง 35-45 วันหลังปลูก เพื่อเร่งต้นและใบ และครั้งที่ 2 ช่วงอายุ 70-90 วัน ตอนต้นเริ่มเข้าระยะลงหัว (ข้อมูลจากบทความของเจียไต๋)
8.1 ใส่ตามผลวิเคราะห์ดินก่อนเสมอ
อัตราปุ๋ยกี่กิโลกรัมต่อไร่ ควรใช้ตามผลวิเคราะห์ดินและคำแนะนำของกรมพัฒนาที่ดินหรือกรมวิชาการเกษตร เพราะดินแต่ละแปลงขาดธาตุไม่เท่ากัน ถ้ายังไม่ได้ตรวจดิน ให้ปรึกษาสถานีพัฒนาที่ดินจังหวัดหรือเกษตรอำเภอ
8.2 ครั้งที่ 1 เร่งต้นและใบ / ครั้งที่ 2 ช่วงเข้าระยะลงหัว
- ครั้งที่ 1 (35-45 วัน): เน้นสร้างต้นและใบให้สมบูรณ์ ใช้ไนโตรเจนพอดี ไม่มากเกิน
- ครั้งที่ 2 (70-90 วัน): เน้นช่วยการลงหัว ให้ความสำคัญกับโพแทสเซียม
8.3 ทำไมช่วงลงหัวต้องเน้นโพแทสเซียม
โพแทสเซียม (K) ช่วยลำเลียงแป้งจากใบลงไปเก็บที่หัว คู่มือเกษตรกรของ ปุ๋ยตรามงกุฎ แบ่งช่วงไว้ว่าอายุ 1-3 เดือนเป็นระยะบำรุงต้น และอายุ 3-6 เดือนเป็นระยะระเบิดหัวที่เน้นปุ๋ยโพแทสเซียมสูง
ในระยะลงหัว มันสำปะหลังต้องการโพแทสเซียมเพื่อส่งแป้งลงหัว ขณะที่ไนโตรเจนที่มากเกินไปจะทำให้ต้นงามแต่หัวเล็ก
8.4 กำจัดวัชพืชก่อนใส่ปุ๋ยทุกครั้ง
ถ้าใส่ปุ๋ยตอนหญ้ารก ปุ๋ยจะไปเลี้ยงหญ้าแทนต้นมัน ให้ถางหญ้าก่อน แล้วโรยปุ๋ยข้างแถวและกลบดิน ใส่ตอนดินมีความชื้นเพื่อให้ปุ๋ยละลายและรากดูดไปใช้ได้
9. ศัตรูพืชและโรคที่ทำให้หัวเล็ก
ตัวการหลักที่ทำให้หัวเล็กมี 3 กลุ่ม คือ โรคใบด่างที่มีแมลงหวี่ขาวเป็นพาหะ เพลี้ยแป้งและไรแดงที่ระบาดหน้าแล้ง และหัวเน่าจากน้ำขัง ใช้แนวทางจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (IPM) คือสำรวจก่อน แล้วค่อยเลือกวิธีจัดการ
9.1 โรคใบด่างและแมลงหวี่ขาว
ใบมีลายด่างเหลืองสลับเขียว ใบหงิกเสียรูป ต้นแคระ ให้ถอนต้นที่มีอาการไปทำลาย และแจ้งเจ้าหน้าที่เกษตรในพื้นที่ ส่วนแมลงหวี่ขาวให้เฝ้าดูใต้ใบอ่อนเป็นประจำ
9.2 เพลี้ยแป้งและไรแดงช่วงแล้ง
เพลี้ยแป้งสีชมพู (Phenacoccus manihoti) ทำให้ยอดหงิกเป็นพุ่ม ส่วนไรแดงทำให้ใบเหลืองซีดและร่วง ทั้งคู่มักระบาดช่วงแล้ง ซึ่งรอบปลายฝนต้องเจอแน่นอน
ตัดยอดที่ระบาดหนักออกไปทำลาย ใช้ท่อนพันธุ์สะอาด และถ้าจำเป็นต้องใช้สาร ให้ใช้ตามคำแนะนำของหน่วยงาน อ่านฉลากทุกครั้ง และสวมอุปกรณ์ป้องกัน เช่น หน้ากาก ถุงมือ เสื้อแขนยาว
การจัดการศัตรูมันสำปะหลังที่คุ้มที่สุด เริ่มจากท่อนพันธุ์สะอาดและการเดินสำรวจแปลงสม่ำเสมอ ไม่ใช่การพ่นสารตามปฏิทิน
9.3 หัวเน่าจากน้ำขัง
แปลงที่น้ำขังนานหลังฝนตกหนัก หัวจะเน่าและมีกลิ่น ป้องกันด้วยการยกร่อง ทำทางระบายน้ำ และแก้ดินดานที่ทำให้น้ำซึมลงไม่ได้
10. เก็บเกี่ยวเมื่อไหร่ได้หัวใหญ่ แป้งดี
ส่วนใหญ่นิยมขุดเมื่อต้นอายุราว 10-12 เดือน เพราะแป้งสะสมเต็มที่กว่า ถ้าขุดเร็วเกินไป หัวจะเล็กและแป้งต่ำ ทั้งนี้อายุที่เหมาะขึ้นกับพันธุ์ ควรเช็กกับคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
10.1 อายุเก็บเกี่ยวที่เหมาะ
ถ้าปลูกมันสำปะหลัง รอบปลายฝนช่วงพฤศจิกายน อายุ 10-12 เดือนจะตกราวกันยายน-พฤศจิกายนปีถัดไป ควรวางแผนแรงงานและการขนส่งไว้ล่วงหน้า
10.2 เช็กเปอร์เซ็นต์แป้งก่อนขาย
โรงงานแป้งและลานมันส่วนใหญ่รับซื้อโดยดูเปอร์เซ็นต์แป้งประกอบ ก่อนขุดทั้งแปลง ให้สุ่มขุดไปวัดแป้งก่อน จะช่วยตัดสินใจได้ว่าควรขุดเลยหรือรออีกสักระยะ
10.3 หลังขุดต้องส่งโรงงานให้เร็ว
หัวมันเสื่อมเร็วหลังขุด ถ้ากองทิ้งไว้หลายวัน แป้งจะลดและหัวเริ่มเน่า ขุดแล้วควรส่งทันที
11. ปัญหาที่เจอบ่อย: ไม่ลงหัว ต้นงามแต่หัวเล็ก หัวเน่า
ถ้ารอบที่แล้วได้หัวไม่สวย ให้ลองเทียบอาการกับตารางนี้ แล้วกลับไปแก้ที่หัวข้อที่ระบุไว้ในรอบปลูกถัดไป
11.1 เช็กลิสต์หาสาเหตุ 7 ข้อ
| อาการ | สาเหตุที่เป็นไปได้ | วิธีแก้รอบหน้า |
|---|---|---|
| ต้นงาม ใบเขียวเข้ม แต่หัวเล็ก | ไนโตรเจนมากเกิน โพแทสเซียมไม่พอ | ใส่ปุ๋ยตามผลดิน เน้นโพแทสเซียมช่วงลงหัว (หัวข้อ 8) |
| หัวสั้น แบน บิดงอ | มีดินดานกั้นราก | เช็กดินและไถระเบิดดินดาน (หัวข้อ 4.2) |
| ต้นแคระ ลงหัวน้อย | วัชพืชแย่งอาหารช่วง 3 เดือนแรก | คุมวัชพืชให้ทันช่วงต้น (หัวข้อ 7.2) |
| ใบด่าง ใบหงิก ต้นแคระ | โรคใบด่างจากท่อนติดเชื้อหรือแมลงหวี่ขาว | ใช้ท่อนพันธุ์สะอาด (หัวข้อ 5.3) |
| ยอดหงิก ใบร่วงช่วงแล้ง | เพลี้ยแป้ง ไรแดง | เดินสำรวจแปลงหน้าแล้ง (หัวข้อ 9.2) |
| หัวเน่า มีกลิ่น | น้ำขังในร่อง | ยกร่อง ทำทางระบายน้ำ (หัวข้อ 4.3) |
| ต้นปกติ แต่หัวเล็ก แป้งต่ำ | ขุดเร็วเกินไป | รอให้ถึงอายุ และสุ่มเช็กแป้งก่อนขุด (หัวข้อ 10) |
11.2 สำหรับคนปลูกที่บ้าน
ถ้าปลูกมันสำปะหลัง ไว้ที่บ้าน จะปลูกริมรั้วหรือในภาชนะใหญ่ เช่น กระสอบหรือถังขนาดใหญ่ก็ได้ ใช้ดินร่วนผสมปุ๋ยหมัก เจาะรูระบายน้ำ วางในที่แดดจัดทั้งวัน และปักท่อน 1-2 ท่อนต่อภาชนะ
ข้อสำคัญคือ พันธุ์โรงงานไม่เหมาะเอามากิน ถ้าจะปลูกไว้กิน ให้เลือกพันธุ์สำหรับบริโภค และต้องปอกเปลือกแล้วต้มให้สุกก่อนกินเสมอ

12. ฟื้นดินและบำรุงต้นมันด้วยโกรว์วิน่า บูส และโกรว์วิน่า
สำหรับคนปลูกมันสำปะหลัง ที่ดินแข็ง ดินเสื่อมจากการปลูกซ้ำ หรืออยากให้ต้นอ่อนตั้งตัวไว มีตัวช่วยเสริม 2 ตัวที่ใช้คนละจังหวะ
- โกรว์วิน่า บูส สารปรับปรุงดินจากธรรมชาติ ช่วยฟื้นฟูดินเสื่อม เพิ่มจุลินทรีย์ดี ทำให้ดินร่วนซุย ระบบรากแข็งแรง เหมาะกับช่วงเตรียมดิน
- โกรว์วิน่า อาหารเสริมพืชทางใบจากสมุนไพร มีฟลาโวนอยด์และกรดอะมิโน 22 ชนิด ช่วยเร่งราก เร่งใบ เหมาะกับช่วงอายุ 1-3 เดือน
ทั้งสองตัวเป็นตัวเสริม ใช้ร่วมกับการไถ การเพิ่มอินทรียวัตถุ และปุ๋ยหลักตามผลวิเคราะห์ดิน ไม่ได้ใช้แทนปุ๋ยหลัก
12.1 วิธีใช้โกรว์วิน่า บูส ช่วงเตรียมดิน
- ไถเตรียมดินและใส่อินทรียวัตถุตามปกติ
- เขย่าขวดก่อนใช้ ผสมน้ำสะอาดตามอัตราบนฉลาก หรือสอบถามทีมงานทาง LINE @growina (หน้าสินค้าระบุอัตราไว้สำหรับย่อยฟางและนาข้าว ยังไม่มีอัตราเฉพาะมันสำปะหลัง)
- พ่นช่วงเย็น หรือวันที่มีเมฆครึ้ม
- ผสมแล้วใช้ให้หมดภายใน 24 ชั่วโมง
- เก็บขวดในที่ร่ม อุณหภูมิปกติ
12.2 วิธีใช้โกรว์วิน่า ช่วงอายุ 1-3 เดือน
- ใส่ปุ๋ยหลักตามผลวิเคราะห์ดินตามปกติ
- ผสมตามอัตราบนฉลาก หรือสอบถามทีมงานทาง LINE @growina
- ฉีดช่วงปากใบเปิด เช้า 06:00-09:00 น. (แนะนำ) หรือเย็น 16:00-18:00 น.
- ฉีดพอให้ใบเปียกทั่ว ไม่ต้องฉีดจี้จนใบเปียกโชก
ข้อควรระวัง อ่านฉลากทุกครั้งก่อนใช้ ลองใช้ในพื้นที่เล็กก่อนใช้ทั้งแปลง ฉีดตามช่วงเวลาที่แนะนำ หลีกเลี่ยงแดดจัดตอนกลางวัน และสวมถุงมือ หน้ากาก เสื้อแขนยาวทุกครั้งที่พ่นสารในแปลง หากผสมกับสารอื่นให้ศึกษาฉลากของสารนั้นด้วย
13. สรุป: ปลูกมันสำปะหลัง ให้หัวใหญ่ต้องดูแลทั้งรอบ
- หัวใหญ่เริ่มจากดิน ตรวจดินก่อน แก้ดินดาน ยกร่องในที่น้ำขัง และเพิ่มอินทรียวัตถุ
- ใช้ท่อนพันธุ์สะอาดจากต้นสมบูรณ์ ห้ามเอาท่อนจากแปลงที่เป็นใบด่าง
- 3 เดือนแรกคือช่วงตัดสินผลผลิต ต้องคุมวัชพืชให้อยู่
- ใส่ปุ๋ย 2 ครั้ง ช่วง 35-45 วันและ 70-90 วัน เน้นโพแทสเซียมช่วงลงหัว
- รอบปลายฝนต้องปักตอนดินชื้น และเฝ้าไรแดงกับเพลี้ยแป้งตลอดหน้าแล้ง
ปรึกษาปัญหาพืชฟรี! ติดต่อทีมงาน Growina Thailand
ดินแข็ง ต้นมันไม่โต หรืออยากรู้วิธีใช้โกรว์วิน่า บูส และโกรว์วิน่ากับแปลงของตัวเอง ทักมาคุยกับทีมงานได้เลย
- LINE: @growina
- โทร: 093-818-6658
- ดูเสียงจากผู้ใช้จริงได้ที่ หน้ารีวิวลูกค้า Growina
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการปลูกมันสำปะหลัง
ปลูกมันสำปะหลังเดือนไหนดี
ปลูกได้ทั้งต้นฝน (ราวเมษายน-พฤษภาคม) และปลายฝน (ราวตุลาคม-พฤศจิกายน) รอบปลายฝนมีวัชพืชน้อยกว่า แต่ต้องปักตอนดินยังชื้นและต้นอ่อนต้องผ่านหน้าแล้ง ควรเช็กช่วงที่เหมาะกับฝนในพื้นที่กับเกษตรอำเภอ
ท่อนพันธุ์มันสำปะหลังยาวเท่าไร ปักลึกแค่ไหน
แนวทางที่ใช้กันคือตัดท่อนยาวประมาณ 15-20 ซม. ให้มีประมาณ 7-10 ตา จากต้นอายุ 8-14 เดือน ปักตั้งตรงลึกประมาณ 1 ใน 3 ของความยาวท่อน โดยให้ตาชี้ขึ้นเสมอ
มันสำปะหลังใส่ปุ๋ยกี่ครั้ง ช่วงไหน
โดยทั่วไปใส่ 2 ครั้ง คือช่วง 35-45 วันหลังปลูกเพื่อเร่งต้นและใบ และช่วงอายุ 70-90 วันเมื่อเข้าระยะลงหัว ซึ่งควรเน้นโพแทสเซียม อัตราที่ใช้ควรอิงผลวิเคราะห์ดิน และกำจัดวัชพืชก่อนใส่ทุกครั้ง
ทำไมมันสำปะหลังต้นงามแต่หัวเล็ก หรือไม่ลงหัว
สาเหตุที่พบบ่อยคือไนโตรเจนมากเกินแต่โพแทสเซียมไม่พอ มีดินดานกั้นราก วัชพืชแย่งอาหารช่วง 3 เดือนแรก หรือขุดเร็วเกินไป ให้ใช้เช็กลิสต์ในหัวข้อ 11 หาสาเหตุแล้วแก้ในรอบหน้า
มันสำปะหลังกี่เดือนถึงเก็บเกี่ยวได้
ส่วนใหญ่นิยมขุดเมื่ออายุราว 10-12 เดือน เพราะแป้งสะสมเต็มที่กว่า ถ้าขุดเร็วหัวจะเล็กและแป้งต่ำ ควรสุ่มเช็กเปอร์เซ็นต์แป้งก่อนขุดทั้งแปลง และส่งโรงงานทันทีหลังขุด
เขียนและตรวจทานโดย Growina Thailand · อัปเดตล่าสุด 2 พฤศจิกายน 2569

