ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ให้ฝักใหญ่ เมล็ดเต็ม หัวใจอยู่ที่ 3 เรื่อง คือ ได้จำนวนต้นตามเป้าประมาณ 1 หมื่นต้นต่อไร่ ใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน และอย่าให้ขาดน้ำช่วงออกดอกถึงช่วงสร้างเมล็ด ทำ 3 ข้อนี้ให้ครบ ฝักจะเต็มขึ้นได้ โดยไม่ต้องทุ่มปุ๋ยหรือยาเกินจำเป็น
ปลายเดือนตุลาคมแบบนี้ เป็นช่วงปลายฝนต้นหนาว หลายพื้นที่เพิ่งเกี่ยวข้าวเสร็จ และกำลังเตรียมแปลงทำข้าวโพดหลังนา ข้อมูลจากกรมการข้าวแนะนำให้ปลูกให้เสร็จภายในเดือนธันวาคม เพื่อไม่ให้ข้าวโพดไปเจอแล้งช่วงออกดอก ใครวางแผนอยู่ ตอนนี้คือเวลาเตรียมดินพอดีครับ
บทความนี้จะพาไปดูทีละขั้น ตั้งแต่เตรียมดิน ระยะปลูก ตารางดูแลตามอายุ การใส่ปุ๋ยให้คุ้ม เช็กลิสต์ฝักลีบ เมล็ดไม่เต็มฝัก ไปจนถึงจุดลดต้นทุนที่มีตัวเลขจากหน่วยงานรัฐรองรับ
1. สรุปสั้น: ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ให้ฝักใหญ่ เมล็ดเต็ม ต้องทำอะไรบ้าง
คำตอบสั้น ๆ คือ ต้องคุม 5 เรื่องให้ดีตั้งแต่ก่อนปลูก ไม่ใช่มาแก้ตอนติดฝักแล้ว เพราะฝักจะเต็มหรือไม่ ถูกกำหนดตั้งแต่จำนวนต้น ความสมบูรณ์ของดิน และน้ำในช่วงออกดอก
- ดินระบายน้ำดี: เลี่ยงที่ลุ่มน้ำขัง และตรวจดินก่อนลงปุ๋ย
- จำนวนต้นพอดี: ระยะ 75 x 20 ซม. หลุมละ 1 ต้น ได้ราว 10,667 ต้นต่อไร่
- ปุ๋ยตามค่าดิน: ใส่ให้ตรงกับที่ดินขาด ไม่ใส่ยูเรียเกิน
- น้ำช่วงออกดอก: ห้ามขาดน้ำตั้งแต่ออกดอกถึงสร้างเมล็ด
- เฝ้าแปลงสม่ำเสมอ: โดยเฉพาะหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด ตั้งแต่ต้นอายุ 1 สัปดาห์
2. เช็กแปลงก่อนลงมือ: รอบที่แล้วฝักออกมาแบบไหน
ก่อนวางแผนรอบใหม่ ลองนึกย้อนดูแปลงรอบที่แล้ว หรือเดินดูแปลงที่ปลูกอยู่ ถ้าเจออาการไหน ให้ข้ามไปอ่านหัวข้อนั้นก่อนได้เลย
- ต้นสูง ใบเขียวเข้ม แต่ฝักเล็ก → อ่านหัวข้อ 6.2 เรื่องไนโตรเจนมากเกิน
- ฝักแหว่ง เมล็ดติดเป็นหย่อม ๆ แบบฟันหลอ → อ่านหัวข้อ 5.3 และ 7
- ปลายฝักลีบ เมล็ดไม่เต่ง → อ่านหัวข้อ 7 และ 8 เรื่องน้ำ
- ต้นเบียดกันแน่น ต้นผอม หลายต้นไม่มีฝัก → อ่านหัวข้อ 4
- ดินแข็ง ไถยาก น้ำขังนานหลังฝนตก → อ่านหัวข้อ 3
- ใบเป็นรู ยอดถูกกัด มีขุยคล้ายขี้เลื่อยในกรวยยอด → อ่านหัวข้อ 5.2 เรื่องหนอน
- ต้นหักล้ม โคนต้นเน่า → อ่านหัวข้อ 3 และ 4
3. เตรียมดินก่อนปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ จุดเริ่มต้นของฝักใหญ่
ดินที่ดีสำหรับข้าวโพด คือ ดินที่ระบายน้ำได้ดี รากเดินได้สะดวก และมีธาตุอาหารตรงกับที่ต้นต้องการ ถ้าดินแน่นหรือน้ำขัง รากจะหากินไม่ได้ ต่อให้ใส่ปุ๋ยมากก็ไม่คุ้ม
3.1 เลือกแปลงที่ระบายน้ำดี เลี่ยงที่ลุ่มน้ำขัง
เลือกแปลงที่น้ำไม่ขังหลังฝนตก ศูนย์วิจัยพืชไร่นครสวรรค์ กรมวิชาการเกษตร แนะนำว่าการเตรียมแปลงให้ระบายน้ำดี เป็นหนึ่งในวิธีป้องกันโรคต้นเน่า ซึ่งเกิดได้ทั้งจากเชื้อราและแบคทีเรีย
ถ้าเป็นแปลงนาที่จะทำข้าวโพดหลังนา ควรทำร่องระบายน้ำรอบแปลง เพราะดินนามักอุ้มน้ำนาน
3.2 ตรวจดินก่อนลงปุ๋ย ขอรับบริการได้ที่ไหน
ควรตรวจค่า pH และธาตุอาหารในดินก่อนปลูก ค่า pH คือตัวบอกว่าดินเปรี้ยว (เป็นกรด) หรือดินด่างแค่ไหน ตัวเลขต่ำกว่า 7 คือเปรี้ยว สูงกว่า 7 คือด่าง
กลุ่มวิจัยปฐพีวิทยา กรมวิชาการเกษตร อธิบายว่า ถ้าดินมี pH สูงกว่า 8.0 ธาตุฟอสฟอรัส (P) สังกะสี (Zn) และเหล็ก (Fe) จะถูกพืชนำไปใช้ได้น้อยลง แปลว่าใส่ปุ๋ยลงไปแล้ว ต้นอาจเอาไปใช้ไม่ได้เต็มที่
จะตรวจดิน ให้ติดต่อสำนักงานเกษตรอำเภอ หรือศูนย์จัดการดินปุ๋ยชุมชน (ศดปช.) ใกล้บ้าน เกษตรกรที่ลงทะเบียนกับกรมส่งเสริมการเกษตรขอคำแนะนำปุ๋ยได้ฟรี
3.3 ไถกลบตอซังแทนการเผา
หลังเกี่ยวข้าวหรือเก็บข้าวโพดรอบก่อน ให้ไถกลบตอซังแทนการเผา ผลศึกษาของสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ก็เสนอให้งดเผา แล้วเปลี่ยนมาไถกลบตอซัง เพราะเศษพืชที่ย่อยแล้วจะกลายเป็นอินทรียวัตถุ ช่วยให้ดินร่วนขึ้นรอบต่อรอบ
ใครอยากให้ฟางและตอซังย่อยไวขึ้น ใช้สารปรับปรุงดินพ่นก่อนไถกลบได้ เช่น โกรว์วิน่า บูส (Growina Boost) วิธีใช้อยู่ในหัวข้อ 11 ส่วนเทคนิคเตรียมดินแบบละเอียด อ่านต่อได้ที่ วิธีปรับสภาพดินก่อนปลูกให้ร่วนซุย

4. ระยะปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์และอัตราเมล็ดพันธุ์ต่อไร่
ระยะปลูกที่หน่วยงานรัฐแนะนำ คือ ระยะระหว่างแถว 70-75 ซม. ระยะระหว่างต้น 20 ซม. หลุมละ 1 ต้น จะได้ราว 10,666-11,428 ต้นต่อไร่ ใช้เมล็ดพันธุ์ประมาณ 2-3 กก. ต่อไร่ ขึ้นกับวิธีปลูก
| วิธีปลูก | ระยะปลูก (แถว x ต้น) | จำนวนต้นต่อไร่ | เมล็ดพันธุ์ต่อไร่ | แหล่งข้อมูล |
|---|---|---|---|---|
| ปลูกด้วยแรงงานคน | 75 x 20-25 ซม. | ลดลงเมื่อระยะต้นห่างขึ้น | ตามคำแนะนำของพันธุ์ | กรมปศุสัตว์ |
| ปลูกด้วยเครื่องจักร | 75 x 20 ซม. หลุมละ 1 ต้น | 10,667 ต้น | 2-3 กก. (ไม่ต้องถอนแยก) | กรมปศุสัตว์ |
| ข้าวโพดหลังนา | 70-75 x 20 ซม. หลุมละ 1 เมล็ด | 10,666-11,428 ต้น | 2.5-3 กก. | กรมการข้าว |
4.1 ระยะ 75 x 20 ซม. ได้กี่ต้นต่อไร่
ระยะ 75 x 20 ซม. หลุมละ 1 ต้น ได้ 10,667 ต้นต่อไร่ ตามคู่มือของกองอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ ถ้าบีบแถวเหลือ 70 ซม. ตามคำแนะนำข้าวโพดหลังนาของกรมการข้าว จะได้ราว 11,428 ต้นต่อไร่
ปลูกแน่นเกินไป ต้นจะแย่งแสงแย่งอาหารกัน ฝักเล็ก และเสี่ยงโรคต้นเน่ามากขึ้น ส่วนปลูกห่างเกินไป จำนวนฝักต่อไร่ก็น้อยลง ผลผลิตรวมจึงไม่ถึงเป้าเหมือนกัน
4.2 ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 1 ไร่ ใช้เมล็ดพันธุ์กี่กิโลกรัม
ใช้ประมาณ 2-3 กก. ต่อไร่ เมื่อปลูกด้วยเครื่องหยอดหลุมละ 1 เมล็ด หรือ 2.5-3 กก. ต่อไร่ สำหรับข้าวโพดหลังนาตามคำแนะนำของกรมการข้าว
เลือกพันธุ์ที่ทางการรับรอง หรือพันธุ์ลูกผสม (Hybrid) ที่เหมาะกับพื้นที่และฤดูปลูก เช่น พันธุ์นครสวรรค์ 3 ของกรมวิชาการเกษตร ลองถามเกษตรอำเภอหรือเพื่อนบ้านที่ปลูกในพื้นที่เดียวกันว่าพันธุ์ไหนให้ผลดีในดินแบบเรา
4.3 ปลูกซ่อมภายใน 7-10 วัน และทำไมไม่ควรหยอดเกิน
หลังงอก ให้เดินนับหลุมที่ไม่งอก แล้วปลูกซ่อมให้เสร็จภายใน 7-10 วัน ตามคำแนะนำของกรมการข้าว ถ้าซ่อมช้า ต้นที่ซ่อมมักโตไม่ทันต้นข้างเคียง ถูกบังแสง และให้ฝักเล็ก
ส่วนการหยอดเผื่อหลุมละหลายเมล็ด นอกจากเปลืองค่าเมล็ดแล้ว ยังทำให้ต้นแน่นเกิน ถ้าใช้เมล็ดคุณภาพดีหลุมละ 1 เมล็ดตามคำแนะนำ ก็ไม่ต้องถอนแยกให้เสียแรง
5. ไทม์ไลน์ดูแลข้าวโพดตามอายุ (ตารางทำตามได้)
ข้าวโพดแต่ละพันธุ์มีอายุเก็บเกี่ยวต่างกัน ตารางนี้จึงแบ่งตามระยะการเติบโต ไม่ได้ล็อกเป็นวันตายตัว ให้เทียบกับอายุพันธุ์ที่ระบุบนถุงเมล็ด
| ช่วงอายุ | ต้องทำอะไร | ต้องเช็กอะไร |
|---|---|---|
| ก่อนปลูก | ตรวจดิน ไถกลบตอซัง ทำร่องระบายน้ำ | ค่า pH ธาตุอาหาร ดินระบายน้ำดีหรือไม่ |
| วันปลูก ถึง 10 วัน | หยอดหลุมละ 1 เมล็ด ปลูกซ่อมให้เสร็จภายใน 7-10 วัน (ข้าวโพดหลังนาไม่ให้น้ำทันทีหลังปลูก) | การงอก หลุมที่ขาด |
| ต้นเล็ก ถึงก่อนออกดอก | ใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน กำจัดวัชพืช ให้น้ำตามสภาพแปลง | หนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด (เริ่มทำลายตั้งแต่อายุ 1 สัปดาห์) อาการบ้าใบ |
| ออกดอกและผสมเกสร | รักษาความชื้นดิน ห้ามขาดน้ำ | ช่อดอกตัวผู้และไหมออกพร้อมกันไหม ใบม้วนตั้งแต่เช้าไหม |
| สร้างเมล็ด | ให้น้ำต่อเนื่อง ไม่ปล่อยน้ำขัง | ฝักแหว่ง ปลายฝักลีบ หนอนเจาะฝัก โคนต้นเน่า |
| ก่อนเก็บเกี่ยว | วางแผนเก็บตามอายุพันธุ์ เตรียมแรงงานหรือรถเก็บ | ต้นและฝักแห้ง เมล็ดแข็ง ครบอายุพันธุ์ |
5.1 0-10 วัน: งอกและปลูกซ่อม
ช่วงนี้งานหลักคือนับต้นให้ครบตามเป้า หลุมไหนไม่งอกให้ซ่อมทันที เพราะจำนวนต้นที่ขาดไปตอนนี้ คือจำนวนฝักที่หายไปตอนเก็บเกี่ยว
5.2 ช่วงต้นเล็กถึงก่อนออกดอก: ใส่ปุ๋ย กำจัดวัชพืช เฝ้าระวังหนอน
ศูนย์วิจัยพืชไร่นครสวรรค์ระบุว่า หนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด (Spodoptera frugiperda) เริ่มทำลายตั้งแต่ข้าวโพดอายุ 1 สัปดาห์ ไปจนถึงระยะติดฝัก ให้เดินส่องกรวยยอดสม่ำเสมอ วิธีสังเกตและจัดการ อ่านต่อได้ที่ หนอนกระทู้ข้าวโพด สังเกตอาการและจัดการให้ทัน
5.3 ช่วงออกดอกและผสมเกสร: ห้ามขาดน้ำ
ข้าวโพดมีดอกตัวผู้และตัวเมียอยู่ต้นเดียวกัน ช่อดอกตัวผู้คือพู่ที่ยอด ส่วน “ไหมข้าวโพด” คือเกสรตัวเมียที่โผล่ออกมาจากปลายฝัก ไหมแต่ละเส้นต่อกับเมล็ด 1 เมล็ดในฝัก ละอองเกสรต้องตกลงบนไหมเส้นนั้น เมล็ดนั้นจึงจะติด
จำง่าย ๆ ว่า ไหมเส้นไหนไม่ได้รับละอองเกสร ตำแหน่งนั้นในฝักจะว่าง กลายเป็นฝักแหว่งหรือฟันหลอ ถ้าช่วงนี้ขาดน้ำ การผสมเกสรมักไม่สมบูรณ์
5.4 ช่วงสร้างเมล็ดถึงเก็บเกี่ยว
หลังผสมเกสรแล้ว ต้นจะส่งแป้งและอาหารไปสะสมในเมล็ด ช่วงนี้ยังต้องมีน้ำพอและใบต้องสมบูรณ์ ถ้าขาดน้ำหรือใบถูกทำลายมาก เมล็ดมักไม่เต่งเต็ม โดยเฉพาะปลายฝัก
6. ใส่ปุ๋ยข้าวโพดเลี้ยงสัตว์อย่างไรให้ฝักใหญ่ แต่ไม่เปลืองเงิน
ใส่ปุ๋ยให้ตรงกับที่ดินขาดตามค่าวิเคราะห์ดิน และแบ่งใส่ตามระยะ คือ รองพื้นตอนปลูก แต่งหน้าช่วงต้นเล็ก และใส่อีกครั้งก่อนออกดอกตามคำแนะนำในพื้นที่ วิธีนี้ช่วยให้ฝักเต็ม และไม่ต้องจ่ายค่าปุ๋ยส่วนเกิน
6.1 ใส่ตามค่าวิเคราะห์ดิน ต้นทุนลดลง ผลผลิตเพิ่ม (ข้อมูล สศก.)
ผลศึกษาของสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เทียบเกษตรกรทั่วไป กับเกษตรกรที่ใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน ได้ผลดังนี้
| รายการ | เกษตรกรทั่วไป | ใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน |
|---|---|---|
| ต้นทุนเฉลี่ย | 5,554.97 บาท/ไร่ | 5,279.97 บาท/ไร่ |
| ผลผลิตเฉลี่ย | 752.37 กก./ไร่ | 848.75 กก./ไร่ |
สรุปให้จำง่าย คือ ตามผลศึกษาของ สศก. การใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินทำให้ต้นทุนต่ำลงราว 275 บาทต่อไร่ และได้ผลผลิตมากขึ้นราว 96 กก. ต่อไร่
งานวิจัยของกรมพัฒนาที่ดินยังพบว่า แปลงข้าวโพดที่ใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน ใส่ครึ่งค่าวิเคราะห์ดิน หรือใส่ตามวิธีเกษตรกร ให้จำนวนฝักมากกว่าแปลงที่ไม่ใส่ปุ๋ยอย่างมีนัยสำคัญยิ่ง แปลว่าปุ๋ยจำเป็น แต่ควรใส่ให้ตรงจุด
6.2 ไนโตรเจนมากไปทำให้บ้าใบ ฝักเล็ก
ใส่ยูเรียเยอะไม่ได้แปลว่าฝักจะใหญ่ ต้นสูงใบเขียวเข้มอาจเป็นอาการ “บ้าใบ” คือต้นเอาแรงไปสร้างใบและลำต้นมากเกิน จนฝักเล็กและเมล็ดไม่เต็ม
กรมวิชาการเกษตรยังแนะนำว่า การไม่ใส่ไนโตรเจนมากเกินไปเป็นวิธีหนึ่งในการป้องกันโรคต้นเน่า ใส่เกินจึงเสียทั้งเงินค่าปุ๋ย และเสี่ยงต้นเน่าหักล้มก่อนเก็บ
6.3 อาหารเสริมพืชทางใบ ใช้เสริม ไม่ใช่ใช้แทนปุ๋ยหลัก
อาหารเสริมทางใบช่วยเติมกำลังให้ต้นในช่วงที่ต้องการ แต่ธาตุอาหารที่ข้าวโพดใช้สร้างฝักทั้งแปลง ยังต้องมาจากปุ๋ยทางดินเป็นหลัก และต้องมีน้ำพอ
ตัวอย่างเช่น โกรว์วิน่า (Growina) อาหารเสริมพืชทางใบสกัดจากสมุนไพรธรรมชาติ มีกรดอะมิโน 22 ชนิดและฟลาโวนอยด์ ช่วยเร่งราก เร่งใบ ใช้เสริมช่วงต้นกำลังโต หรือช่วยให้ต้นฟื้นหลังเจอแล้ง ถ้าอยากเข้าใจกลไกมากขึ้น อ่าน กรดอะมิโนพืชคืออะไร ช่วยให้พืชฟื้นตัวได้อย่างไร
7. ข้าวโพดฝักลีบ เมล็ดไม่เต็มฝัก เกิดจากอะไร (เช็กลิสต์ 6 สาเหตุ)
ข้าวโพดฝักลีบ เมล็ดไม่เต็มฝัก มักเกิดจากขาดน้ำช่วงออกดอกถึงสร้างเมล็ด ผสมเกสรไม่สมบูรณ์ ไนโตรเจนมากหรือธาตุอาหารไม่พอ ปลูกแน่นเกิน ดินเสื่อม หรือแมลงและโรคทำลาย ในแปลงจริงมักมีหลายสาเหตุซ้อนกัน จึงควรไล่เช็กทีละข้อ
| อาการที่เห็น | สาเหตุที่น่าจะเป็น | แก้รอบนี้ | ป้องกันรอบหน้า |
|---|---|---|---|
| ปลายฝักลีบ เมล็ดไม่เต่ง | ขาดน้ำช่วงออกดอกหรือสร้างเมล็ด | ให้น้ำทันทีถ้าใบม้วนเหี่ยวตั้งแต่เช้า | วางวันปลูกให้ช่วงออกดอกไม่ตรงหน้าแล้ง เตรียมแหล่งน้ำสำรอง |
| ฝักแหว่ง เมล็ดติดเป็นหย่อม (ฟันหลอ) | ผสมเกสรไม่สมบูรณ์ มักร่วมกับการขาดน้ำ | ตำแหน่งที่ไม่ติดแก้ไม่ได้ ดูแลน้ำให้เมล็ดที่ติดแล้วเต่งที่สุด | รักษาความชื้นดินช่วงออกดอก ปลูกให้ต้นงอกพร้อมกัน |
| ต้นสูงใบเขียวเข้ม แต่ฝักเล็ก หรือต้นเล็กใบซีด | ไนโตรเจนมากจนบ้าใบ หรือธาตุอาหารไม่พอ | หยุดเติมยูเรียเกินจำเป็น | ใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน แบ่งใส่ตามระยะ |
| ต้นผอม เบียดกัน หลายต้นไม่มีฝัก | ปลูกแน่นเกิน ต้นแย่งแสงแย่งอาหาร | แก้ได้น้อย เน้นดูแลน้ำและปุ๋ยให้พอ | ใช้ระยะ 70-75 x 20 ซม. หลุมละ 1 ต้น |
| ต้นแคระ รากสั้น ใบซีดทั้งที่ใส่ปุ๋ย | ดินแน่น ดินเสื่อม หรือ pH ไม่เหมาะ | ไม่ปล่อยน้ำขัง ดูแลความชื้นสม่ำเสมอ | ตรวจดินก่อนปลูก ไถกลบตอซัง เพิ่มอินทรียวัตถุ |
| ใบขาดเป็นรู ฝักถูกเจาะ โคนต้นเน่า | หนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด หรือโรคต้นเน่า | สำรวจแปลง จัดการตามคำแนะนำของหน่วยงาน อ่านฉลากเมื่อใช้สาร | เฝ้าระวังตั้งแต่อายุ 1 สัปดาห์ ระบายน้ำดี ไม่ปลูกแน่น |
ประโยคที่ควรจำคือ ฝักที่ลีบหรือแหว่งไปแล้วแก้กลับไม่ได้ สิ่งที่ทำได้คือหาสาเหตุให้เจอ แล้วป้องกันในรอบปลูกถัดไป

8. จัดการน้ำ: ช่วงไหนห้ามขาดน้ำเด็ดขาด
ช่วงที่ห้ามขาดน้ำที่สุดคือช่วงออกดอก ผสมเกสร ไปจนถึงสร้างเมล็ด ข้อมูลของ FAO เรื่องการจัดการน้ำในข้าวโพด ระบุว่าช่วงออกดอกเป็นช่วงที่ข้าวโพดอ่อนไหวต่อการขาดน้ำมากที่สุด ส่วนการขาดน้ำช่วงต้นเล็กทำให้ต้นเตี้ยลง แต่เสียผลผลิตน้อยกว่า
วิธีเช็กง่าย ๆ คือ เดินดูแปลงตอนเช้า ถ้าใบม้วนและเหี่ยวตั้งแต่เช้า แสดงว่าขาดน้ำรุนแรง ต้องให้น้ำทันที แต่อย่าให้น้ำจนดินแฉะหรือน้ำขัง เพราะก็ทำให้ผลผลิตลดลงได้เหมือนกัน
8.1 ข้าวโพดฤดูฝน: ระวังฝนทิ้งช่วงและน้ำขัง
ข้าวโพดฤดูฝนอาศัยน้ำฝนเป็นหลัก ความเสี่ยงคือฝนทิ้งช่วงตรงกับช่วงออกดอก และฝนชุกจนน้ำขังโคนต้น ควรปลูกเมื่อดินมีความชื้นพอ ทำร่องระบายน้ำ และถ้ามีบ่อหรือแหล่งน้ำสำรอง ให้กันไว้ใช้ช่วงออกดอก
8.2 ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์หลังนา: ปลูกให้เสร็จภายในธันวาคม
กรมการข้าวแนะนำให้ปลูกข้าวโพดหลังนาให้เสร็จภายในเดือนธันวาคม เพื่อไม่ให้ช่วงออกดอกและผสมเกสรไปตรงกับหน้าแล้ง
อีกข้อที่หลายคนพลาด คือ ไม่ควรให้น้ำทันทีหลังปลูก ศูนย์วิจัยพืชไร่นครสวรรค์ กรมวิชาการเกษตร อธิบายว่าอาจทำให้ดินอัดแน่น เมล็ดงอกไม่ได้และเน่าเสีย
9. 7 จุดลดต้นทุนปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ที่ไม่ทำให้ผลผลิตลด
วิธีลดต้นทุนที่ได้ผลที่สุด คือ ตัดค่าใช้จ่ายที่ไม่ได้เปลี่ยนเป็นผลผลิต เช่น ปุ๋ยส่วนเกิน เมล็ดที่หยอดเผื่อ และการฉีดพ่นที่ไม่จำเป็น ไม่ใช่ลดปุ๋ยหรือน้ำที่ต้นต้องใช้จริง
- ตรวจดินล่วงหน้าแบบรวมกลุ่ม ผ่าน ศดปช. หรือสำนักงานเกษตรอำเภอ ตามข้อเสนอแนะของ สศก.
- ใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน ผลศึกษาของ สศก. พบต้นทุนเฉลี่ยลดจาก 5,554.97 เหลือ 5,279.97 บาทต่อไร่
- ไม่หยอดเมล็ดเกิน หลุมละ 1 เมล็ด ใช้ราว 2-3 กก. ต่อไร่
- ปลูกซ่อมให้ทันใน 7-10 วัน ได้จำนวนต้นครบ โดยไม่ต้องหยอดเผื่อตั้งแต่แรก
- ไถกลบตอซังแทนการเผา คืนอินทรียวัตถุให้ดินทุกรอบ
- เดินสำรวจแปลงก่อนตัดสินใจฉีดพ่น ตามหลักการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (IPM) ฉีดเมื่อพบการระบาดจริง และฉีดให้ถูกวิธี ดูเทคนิคได้ที่ ใช้สารจับใบอย่างไรให้ฉีดพ่นได้ผลเต็มที่
- จดบันทึกต้นทุนทุกไร่ ทั้งค่าเมล็ด ปุ๋ย ยา น้ำมัน แรงงาน จะรู้ว่ารอบหน้าควรตัดตรงไหน
10. หลังเก็บเกี่ยว: เตรียมดินให้พร้อมสำหรับรอบหน้า
หลังเก็บข้าวโพด อย่าเผาต้นและซัง ให้สับหรือไถกลบลงดิน ถ้าดินแน่นมาก ไถให้ลึกพอที่รากรอบหน้าจะเดินได้ และถ้าใช้โกรว์วิน่า บูส ช่วยย่อยตอซัง ให้พ่นก่อนไถกลบตามวิธีในหัวข้อ 11
ดินที่ได้อินทรียวัตถุคืนทุกรอบจะร่วนขึ้นและอุ้มน้ำดีขึ้น ช่วยให้การปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์รอบหน้าใช้ปุ๋ยได้คุ้มกว่าเดิม

11. ตัวช่วยเสริมจาก Growina: บูสสำหรับดิน และโกรว์วิน่าสำหรับต้น
หลักการทั้งหมดข้างบนทำได้โดยไม่ต้องซื้ออะไรเพิ่ม แต่ถ้าอยากมีตัวช่วย ทีมงานแนะนำ 2 ตัวนี้ ใช้คนละช่วงกัน
โกรว์วิน่า บูส เป็นสารปรับปรุงบำรุงดิน (Soil Conditioner) จากธรรมชาติ ช่วยฟื้นฟูดินเสื่อม เพิ่มจุลินทรีย์ดี ทำให้ดินร่วนซุย ระบบรากแข็งแรง ดูรายละเอียดที่ โกรว์วิน่า บูส สารปรับปรุงดินจากธรรมชาติ
โกรว์วิน่า เป็นอาหารเสริมพืชทางใบ มีกรดอะมิโน 22 ชนิดและฟลาโวนอยด์ ช่วยเร่งราก เร่งใบ ใช้ได้กับพืชทุกชนิด ดูรายละเอียดที่ โกรว์วิน่า (Growina) อาหารเสริมพืชทางใบ
11.1 วิธีใช้โกรว์วิน่า บูส ย่อยตอซังก่อนปลูกข้าวโพด
- เขย่าขวดก่อนใช้
- ผสม 1 ขวด (500 ซีซี) กับน้ำสะอาด 200 ลิตร
- พ่นบนฟางหรือตอซังหลังเกี่ยว หรือก่อนไถกลบ ใช้ได้ 5-10 ไร่
- ฉีดช่วงเย็น หรือวันที่มีเมฆครึ้ม
- ผสมแล้วใช้ให้หมดภายใน 24 ชั่วโมง และเก็บขวดในที่ร่มอุณหภูมิปกติ
11.2 วิธีใช้โกรว์วิน่า กับข้าวโพด
- ใช้ตามอัตราบนฉลาก หรือสอบถามทีมงานทาง LINE @growina
- ฉีดช่วงปากใบเปิด เช้า 06:00-09:00 น. (แนะนำ) หรือเย็น 16:00-18:00 น.
- ฉีดพอให้ทั่วใบ ห้ามฉีดจี้จนใบเปียกโชก
- ใช้เสริมช่วงต้นกำลังโต หรือหลังต้นเจอแล้งเมื่อได้รับน้ำแล้ว
- ใช้ควบคู่กับปุ๋ยหลักตามค่าวิเคราะห์ดินและการให้น้ำ ไม่ใช้แทน
ข้อควรระวัง อ่านฉลากก่อนใช้ทุกครั้ง ลองกับพื้นที่เล็กก่อนใช้ทั้งแปลง ฉีดตามช่วงเวลาที่แนะนำ สวมถุงมือ หน้ากาก และเสื้อแขนยาวเมื่อพ่นสาร อาหารเสริมทางใบใช้แทนปุ๋ยหลักและการจัดการน้ำไม่ได้ ถ้าจะผสมกับสารป้องกันกำจัดศัตรูพืช ให้อ่านฉลากของสารนั้นเรื่องการผสมใช้ร่วมก่อน
12. สรุป: ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ให้ฝักเต็มและคุมต้นทุนได้
- ได้จำนวนต้นตามเป้า ระยะ 70-75 x 20 ซม. หลุมละ 1 ต้น ราว 10,666-11,428 ต้นต่อไร่
- ตรวจดินก่อนปลูก แล้วใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน ข้อมูล สศก. ชี้ว่าต้นทุนลด ผลผลิตเพิ่ม
- ห้ามขาดน้ำช่วงออกดอกถึงสร้างเมล็ด ข้าวโพดหลังนาปลูกให้เสร็จภายในธันวาคม
- ยูเรียมากไม่ได้แปลว่าฝักใหญ่ อาจบ้าใบและเสี่ยงต้นเน่า
- ไถกลบตอซังแทนการเผา และเดินสำรวจแปลงก่อนฉีดพ่นทุกครั้ง
ปรึกษาปัญหาพืชฟรี! ติดต่อทีมงาน Growina Thailand
ใครกำลังวางแผนปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์รอบหลังนา หรือรอบที่แล้วฝักไม่เต็ม ดินแข็ง ไม่แน่ใจว่าเริ่มแก้ตรงไหน ทักมาคุยกับทีมงานได้ฟรี ส่งรูปแปลงหรือรูปฝักมาให้ดูได้เลยครับ
- LINE: @growina
- โทร: 093-818-6658
- ดูประสบการณ์จากเกษตรกรที่ใช้จริง: รีวิวจากลูกค้า Growina
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์
ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 1 ไร่ ใช้เมล็ดพันธุ์กี่กิโลกรัม?
ใช้ประมาณ 2-3 กก. ต่อไร่ เมื่อปลูกระยะ 75 x 20 ซม. หลุมละ 1 ต้น ตามคู่มือของกรมปศุสัตว์ ส่วนข้าวโพดหลังนา กรมการข้าวแนะนำ 2.5-3 กก. ต่อไร่ ได้ราว 10,666-11,428 ต้นต่อไร่
ใส่ปุ๋ยยูเรียเยอะ ๆ แล้วข้าวโพดจะฝักใหญ่ขึ้นไหม?
ไม่จำเป็นครับ ไนโตรเจนที่มากเกินอาจทำให้บ้าใบ ต้นสูงใบเขียวแต่ฝักเล็ก และกรมวิชาการเกษตรแนะนำให้ไม่ใส่ไนโตรเจนมากเกินเพื่อป้องกันโรคต้นเน่า ใส่ตามค่าวิเคราะห์ดินจะคุ้มกว่า
ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์หลังนา ปลูกเดือนไหนดี?
ควรปลูกให้เสร็จภายในเดือนธันวาคม ตามคำแนะนำของกรมการข้าว เพื่อไม่ให้ช่วงออกดอกและผสมเกสรไปเจอแล้ง ช่วงหลังเกี่ยวข้าวจึงเหมาะกับการเตรียมดินและเริ่มปลูกให้เร็วที่สุด
ข้าวโพดฝักลีบ แก้ได้ไหมถ้าเห็นตอนติดฝักแล้ว?
ตำแหน่งที่ไม่ได้ผสมเกสรแก้กลับไม่ได้แล้ว แต่ยังช่วยให้เมล็ดที่ติดแล้วเต่งขึ้นได้ ด้วยการให้น้ำพอ ไม่ให้ขาดน้ำและไม่ให้น้ำขัง และดูแลใบไม่ให้ถูกทำลาย จากนั้นจดสาเหตุไว้ป้องกันรอบหน้า
ตรวจดินได้ที่ไหน มีค่าใช้จ่ายไหม?
ติดต่อสำนักงานเกษตรอำเภอ หรือศูนย์จัดการดินปุ๋ยชุมชน (ศดปช.) ใกล้บ้าน เกษตรกรที่ลงทะเบียนกับกรมส่งเสริมการเกษตรขอคำแนะนำปุ๋ยได้ฟรี ส่วนค่าตรวจวิเคราะห์ดินให้สอบถามหน่วยงานในพื้นที่
เขียนและตรวจทานโดย Growina Thailand · อัปเดตล่าสุด 29 ตุลาคม 2569

